بسم الله النور

1.    در جايي كه پزشك زن نيز در دسترس باشد، آيا لمس بدن زن از روي لباس، توسط پزشك مرد جايز است؟
همه مراجع: اصل لمس بدن زن نامحرم ، از روي لباس حرام نيست؛ ولي اگر تلذذ و مفسده اي در بين باشد، جايز نيست.

2.    در صورتي كه احتمال مي رود كه متخصص غيرهمجنس بيماري را بهتر تشخيص دهد، تكليف چيست؟
همه مراجع( به جز تبريزي و سيستاني): تخصص بيشتر باعث نمي شود كه زن به پزشك مرد مراجعه كند؛ مگر آنكه ضرورت و احتمال خطر در ميان باشد.
آيات عظام تبريزي و سيستاني: اگر تخصص پزشك مرد در آن بيماري بيشتر باشد، مراجعه به او اشكال ندارد.

3.    لمس بيمار براي معاينات و درمان چه حكمي دارد؟
همه مراجع( به جز تبريزي و سيستاني): اگر پزشك هم جنس در دسترس نباشد، لمس بيمار براي معاينه و درمان اشكال ندارد؛ ولي بايد به مقدار ضرورت اكتفا كند.
آيات عظام تبريزي و سيستاني: اگر پزشك هم جنس در دسترس نباشد يا مهارت مرد بيشتر باشد، لمس بيمار براي معاينه و درمان اشكال ندارد؛ ولي بايد به مقدار ضرورت اكتفا كند.
تبصره 1 : اگر معاينه از روي لباس ممكن باشد، بايد به اين راه بسنده كند.
تبصره 2: جواز لمس بيمار به منظور معاينه ، باعث نمي شود كه نگاه به بدن نيز جايز باشد؛ مگر آنكه نگاه به آن لازم باشد.

4.    آيا مي تواند پرستار براي گرفتن نبض و فشارخون و ... به بدن نامحرم نگاه و او را لمس كند؟
همه مراجع( به جز تبريزي و سيستاني): با وجود پرستار هم جنس، اين كار براي غيرهم جنس جايز نيست؛ ولي اگر ضرورت باشد، اشكال ندارد.
آيات عظام تبريزي و سيستاني: اگر براي انجام دادن اين امور، پرستار هم جنس در دسترس نباشد و يا مهارت غير همجنس در اين زمينه بيشتر باشد، اشكال ندارد.
تبصره 1: پرستار در نگاه و لمس تنها به همان قسمت از بدن كه انجام معاينه به آن ارتباط دارد- اكتفا كند.
تبصره 2 : چنانچه پرستار براي معاينه ، به نگاه و لمس بدن بيمار نياز داشت، مانعي ندارد و در غير اين صورت ، تنها بايد به يكي از آن دو اكتفا كند.
تبصره 3 : در صورتي كه معاينه از روي لباس ممكن باشد، بايد به اين مقدار اكتفا كند و لمس بدن جايز نيست.

5.    حكم آمپول زدن توسط نامحرم چگونه است؟
همه مراجع( به جز تبريزي و سيستاني) اگر هم جنس در دسترس نباشد و ضرورت اقتضا كند، اشكال ندارد.
آيات عظام تبريزي و سيستاني: اگر هم جنس در دسترس نباشد يا آمپول زن غير هم جنس مهارتش در تزريق بيشتر باشد اشكال ندارد.

6.    آيا سقط جنين در ماه هاي اول حاملگي، اشكال شرعي دارد؟
همه مراجع: آري، سقط جنين پس از انعقاد نطفه، در هر ماهي كه باشد، جايز نيست.

7.    ديه سقط جنين چه مقدار است؟
همه مراجع: ديه براي نطفه، 20 مثقال شرعي طلاي سكه دار؛ براي علقه (خون بسته شده) ، 40 مثقال و براي مضغه(پاره گوشت)، 60 مثقال است.
اگر استخوان داشته و بدون گوشت باشد، 80 مثقال و اگر گوشت آن را پوشانده و خلقت كامل شده باشد، 100 مثقال است. اگر روح در آن دميده شده؛ چنانچه پسر باشد، 100 مثقال و اگر دختر باشد، 500 مثقال شرعي طلاي سكه دار ديه دارد. گفتني است روح در حدود چهارماهگي، در جنين دميده مي شود.

8.    ديه جنيني كه به وسيله پزشك سقط مي شود، بر عهده كيست؟ وظيفه پدر و مادري كه اقدام به چنين كاري كرده اند ، چيست؟
همه مراجع: ديه ي سقط جنين بر عهده ي قاتل مباشر است و چون اين عمل به وسيله ي پزشك انجام شده، بر پدر و مادر تكليفي نيست؛ بلكه او ضامن است و اين ديه به پدر و مادر پرداخت مي شود. البته مي توانند از حق خود بگذرد و از او چيزي دريافت نكنند. در هر حال بايد از كار خود توبه كنند.

9.    سقط جنين نامشروع، چه حكمي دارد؟
همه مراجع : جايز نيست.

10.    آيا استفاده از اعضاي بدن شخصي كه دچار مرگ مغزي شده براي نجات جان بيماران ديگر جايز است؟
آيات عظام امام، بهجت، تبريزي، سيستاني، صافي، فاضل و وحيد: در فرضي كه هنوز شخص از دنيا نرفته، استفاده از اعضاي او، قتل نفس محسوب مي شود و جايز نيست.
آيه الله خامنه اي: اگر استفاده از اعضاي بدن شخص ياد شده، باعث تسريع در مرگ وي شود، جايز نيست. در غير اين صورت اگر با اجازه قبلي او صورت گرفته باشد و يا نجات جان نفس محترمي متوقف بر آن عضو مورد نياز باشد، اشكال ندارد.
آيه الله مكارم : اگر مرگ مغزي به طور كامل و مسلم باشد و هيچ گونه احتمال بازگشت به زندگي عادي وجود نداشته باشد – چنانچه براي نجات جان مسلماني باشد- اشكال ندارد.
آيه الله نوري: آري، جايز است ؛ ولي اگر ميت در اين باره وصيت نكرده باشد، بايد اين كار با اجازه مجتهد جامع شرايط انجام گيرد.

11.    آيا پيوند زدن اعضاي بدن به بيماران مسلمان جايز است؟
همه مراجع( به جز تبريزي و نوري): اشكال ندارد.
آيه الله تبريزي: اگر جزء باطني بدن مسلمان شود(مانند كليه) اشكال ندارد.
آيه الله نوري: اشكال ندارد؛ ولي بايد اين كار با اجازه مجتهد جامع شرايط  انجام گيرد.

12.    در مواردي كه پيوند عضو جايز است؛ آيا جايز است؟
آيات عظام امام، خامنه اي و نوري: در فرض ياد شده، خريد و فروش آن جايز است؛ و نيز مي تواند پول را در برابر اجازه ي برداشتن عضو بگيرد.
آيات عظام بهجت، سيستاني، صافي و وحيد: در فرض ياد شده ، مي تواند پول را در برابر اجازه ي برداشتن عضو بگيرد.
آيه الله تبريزي: اعضاي بدن انسان، قابل خريد و فروش نيست.
آيات عظام فاضل و مكارم: در فرض ياد شده، خريد و فروش آن جايز است؛ ولي بهتر است پول را در برابر اجازه برداشتن عضو بگيرد.

13.    آيا قطع عضو ميت مسلمان براي پيوند زدن ديه دارد؟
آيات عظام امام، خامنه اي، سيستاني و نوري: اگر ميت در زمان حيات خود وصيت نكرده ، بر قطع كننده، ديه تعلق مي گيرد. اين ديه بين ورثه ها تقسيم نمي شود؛ بلكه در راه خيرات ، براي خود ميت صرف مي شود.
آيات عظام بهجت، تبريزي و وحيد: بر قطع كننده ديه تعلق مي گيرد و اين ديه بين ورثه ها تقسيم نمي شود؛ بلكه بايد در راه خيرات، براي خود ميت صرف شود.
آيه الله فاضل: بر قطع كننده ديه تعلق مي گيرد و اين ديه بين ورثه ها تقسيم نمي شود؛ بلكه بنابر احتياط واجب، بايد در راه خيرات، براي خود ميت صرف شود( هر چند ميت در زمان حيات خود هم وصيت كرده باشد).
آيه الله مكارم : اگر ميت در زمان حيات خود وصيت نكرده ، بر قطع كننده، ديه تعلق مي گيرد. اين ديه بين ورثه ها تقسيم نمي شود؛ بلكه بنابر احتياط واجب در راه خيرات، براي خود ميت صرف مي شود.

14.    پيوند قسمتي از بدن ميت به انسان زنده، از نظر طهارت و نجاست چه حكمي دارد؟
همه مراجع: اگر جزء بدن انسان زنده شود، پاك است.

15.    كالبد شكافي براي كشف جرايم و شناسايي قاتل چه حكمي دارد؟
آيات عظام بهجت و مكارم: اگر ضرورت ايجاب كند اشكال ندارد؛ مانند نجات جان بي گناه و شناسايي قاتل
آيه الله تبريزي: خير ، جايز نيست.
آيات عظام خامنه اي، فاضل و نوري: اگر كشف حقيقت متوقف بر آن است، اشكال ندارد.

16.    حكم كالبد شكافي و تشريح بدن ميت غيرمسلمان چيست؟
همه مراجع: تشريح بدن ميت غير مسلمان اشكال  ندارد.

17.    آيا تشريح جسد كافر ذمي جايز است؟
آيات عظام امام، بهجت، تبريزي، فاضل و مكارم: اشكال ندارد.
آيات عظام سيستاني و وحيد: بنابر احتياط واجب جايز نيست؛ مگر آنكه در آيين آنها، تشريح جسد اشكال نداشته باشد.
آيه الله نوري: جايز نيست.

18.    آيا شخص مي تواند در مقابل اهداي خون به بيماران نيازمند، پول بگيرد؟
همه مراجع: آري، جايز است به شرط آنكه براي او خطر و ضرر قابل توجهي نداشته باشد.

19.    حكم باردار نمودن مصنوعي زن با نطفه شوهرش چيست؟ آيا فرزندي كه از اين راه متولد مي شود، حكم فرزند حقيقي را دارد؟
همه مراجع: اصل اين كار اشكال ندارد؛ به شرط آنكه از مقدمات حرام (مانند نگاه و لمس نامحرم) پرهيز شود و بچه به دنيا آمده، همه احكام فرزند آن زن و شوهر را دارا است.

20.    حكم تقويت اسپرم شوهر، با استفاده از اسپرم مرد ديگر و تلقيح اين اسپرم تقويت شده به رحم همسر چيست؟
همه مراجع( به جز خامنه اي) : اين كار جايز نيست.
آيه الله خامنه اي: اصل اين كار اشكال ندارد؛ به شرط آنكه از مقدمات حرام (مانند نگاه و لمس نامحرم) پرهيز شود.

21.    حكم وارد كردن اسپرم مرد اجنبي به رحم زن، در صورتي كه شوهرش عقيم باشد چيست؟ فرزندي كه متولد مي شود، متعلق به كيست؟
همه مراجع( به جز خامنه اي) : اين كار حرام است و اگر فرزندي به دنيا آيد، به صاحب نطفه و به زني كه صاحب رحم است، تعلق دارد.
آيه الله خامنه اي: اصل اين كار اشكال ندارد؛ به شرط آنكه از مقدمات حرام (مانند نگاه و لمس نامحرم) پرهيز شود و اگر فرزندي به دنيا آيد، به صاحب نطفه و به زني كه صاحب رحم است ، تعلق دارد.

22.    حكم استعمال مواد مخدر ( هرويين، ترياك ، حشيش و ... ) چيست؟
آيات عظام امام، بهجت، تبريزي و وحيد: اعتياد به مواد مخدر جايز نيست.
آيات عظام خامنه اي، صافي، مكارم و نوري: استفاده از مواد مخدر، جايز نيست.
آيه الله سيستاني: بنابر احتياط واجب، از استعمال مواد مخدر اجتناب شود.

23.    در مواردي كه مواد مخدر جنبه درماني پيدا كند، استفاده از آن چه حكمي دارد؟
همه مراجع: اگر براساس تشخيص پزشك متخصص و مورد اطمينان ، استفاده از مواد مخدر، تنها راه درمان محسوب شود( به مقدار ضرورت) ، اشكال ندارد.
تبصره : هر چيزي كه در دين حرام شمرده شده، استفاده از آن به عنوان درمان با شرايط ياد شده ، جايز است و مواد مخدر هم مصداقي از آن محسوب مي شود.

24.    آيا حشيش و ترياك نجس است؟
همه مراجع: خير، پاك است.

25.    كشيدن سيگار چه حكمي دارد؟
همه مراجع( به جز مكارم ): اگر باعث ضرر قابل توجه باشد ، جايز نيست.
آيه الله مكارم: با توجه به شهادت و گواهي جمعي از پزشكان آگاه و اساتيد متهد دانشگاه و نيز آمارهاي تكان دهنده از مرگ و ميز ناشي از سيگار و بيماري هاي خطرناكي كه از آن نشأت مي گيرد؛ ثابت شده كه خطرات مهم دود سيگار، يك واقعيت است. از اين رو كشيدن آن به طور مطلق حرام است.

26.    كندن و جويدن پوست لب و جاهاي ديگر بدن ، چه حكمي دارد؟
همه مراجع: پوست هاي مختصر لب و جاهاي ديگر بدن كه به اساني كنده مي شود و در حال افتادن است- پاك است.

27.    اگر دندان خون بيايد و با آب دهان مخلوط شود، فرو بردن آن چه حكمي دارد؟ آيا بايد دهان را آب كشيد؟
همهمراجع(به جز مكارم و نوري): اگر خون به حدي كم باشد كه به واسطه ي مخلوط شدن با آب دهان از بين مي رود، پاك است و فرور بردن آن اشكال ندارد.
آيه الله نوري: اگر خون به حدي كم باشد كه واسطه ي مخلوط شدن با آب دهان، از بين مي رود پاك است؛ ولي فرو بردن آن اشكال دارد.
آيه الله مكارم: اگر خون به حدي كم باشد كه به واسطه مخلوط شدن با آب دهان از بين مي رود، پاك است و فرو بردن آن اشكال ندارد؛ ولي عمداً اين كا را نكند.

28.    آيا خوني كه بر روي زخم خشك مي شود، نجس است؟
همه مراجع: آري، نجس است؛ هر چند خشك شده باشد.

29.    گاهي به هنگام خون گيري از بيمار، مقدار بسيار كم و ناچيز از خون سرايت مي كند، آيا با پنبه الكي مي توان محل را تطهير كرد؟
همه مراجع: خون- هر چند به مقدار ناچيز هم باشد- نجس است و بايد آن را با آب شست.

30.    در هنگام تشريح ، اگر دست ما به مرده اي بخورد كه نمي دانيم مسلمان است يا كافر، آيا غسل مس ميت لازم است؟
همه مراجع: غسل مس ميت واجب است، خواه ميت مسلمان باشد يا كافر؛ مگر آنكه بدانيد ميت مسلماني است كه او را غسل داده اند.

31.    حكم دست زدن دانشجويان پرستاري به استخوان هاي ميت چيست؟
آيات عظام امام، خامنه اي و نوري: اگر ميت را غسل نداده اند، بايد براي مس استخوان او غسل كرد.
آيات عظام بهجت، صافي و فاضل: اگر ميت را غسل نداده اند، بنابر احتياط واجب بايد براي مس استخوان او غسل كرد.
آيات عظام تبريزي، سيستاني ، مكارم و وحيد: اگر استخواني باشد كه گوشت ندارد، براي مس آن غسل واجب نيست.

32.    كسي كه به بدن ميت قبل از غسل دست بزند، آيا بدن و لباسش هم نجس مي شود و بايد آب بكشد، يا فقط غسل كند؟
همه مراجع( به جز مكارم): اگر دست يا لباس خودش و يا بدن ميت، مرطوب باشد، نجس مي شود و بايد محل تماس را تطهير كند. اگر خشك باشد، بهتر (احتياط مستحب) است، محل تماس را بشويد.
آيه الله مكارم: اگر دست يا لباس خودش و يا بدن ميت مرطوب باشد، نجس مي شود و بايد محل تماس را تطهير كند. اگر خشك باشد، بنابر احتياط واجب، بايد محل تماس را بشويد.

33.    اگر مس ميت با دستكش صورت گيرد، باز غسل مس ميت لازم است؟
همه مراجع: خير، غسل واجب نمي شود.

34.    آيا ماسا‍ژ فردي كه نمي دانيم زنده است يا مرده آيا غسل مس ميت دارد؟
همه مراجع : تا وقتي كه روح از بدن او جدا نشده و يا بدنش گرم است، دست زدن به بدن او موجب غسل نمي شود.

35.    آيا دست زدن به بيماري كه در كما بوده و يا دچار مرگ مغزي شده و چند لحظه ديگر مي ميرد، غسل مس ميت دارد؟
همهمراجع: تا وقتي كه روح از بدن او جدا نشده و يا بدنش گرم است، دست زدن به بدن او موجب غسل نمي شود.

36.    آيا الكل صنعتي مورد استفاده در آزمايشگاه ها و الكي كه در ترزيقات و مانند آن به كار مي رود، نجس است؟
آيات عظام امام، بهجت، خامنه اي، صافي و نوري: اگر يقين نداشته باشيد كه از الكل مست كننده تهيه شده ، پاك است.
آيات عظام تبريزي، سيستاني، فاضل، مكارم و وحيد: خير، پاك است.
تبصره : الكل صنعتي از مايع مست كننده تهيه نمي شود بلكه از گازهاي اتيل و استيل كه از فرآورده هاي نفتي است به دست مي آيد. اين الكل آن قدر غلظتش بالا است كه باعث مسموميت مي شود نه مستي.